Rozwój ruchowy u dzieci, czyli schemat ciała

Nasze ciało non stop projektuje całą masę ruchów, nad którymi my, jako wszyscy ludzie, zupełnie się nie zastanawiamy. Nieważne, czy wchodzimy po schodach, schodzimy ze stromej górki, posługujemy się sztućcami, prowadzimy samochód czy przygotowujemy czynności bez kontroli wzrokowej. Nie posiada znaczenia, czy jesteśmy wypoczęci, czy dosłownie inaczej – zaspani i zmęczeni, działamy i radzimy sobie, a wszystko to ma miejsce za sprawą m.in. świadomości swojego ciała.

Świadomość swojego ciała rozwija się bardzo dynamicznie po przyjściu dziecka na świat, jednakże już w życiu płodowym dzieje się naprawdę niemało, dzięki czemu schemat ciała tak małego dziecka, zaczyna się kształtować.

Płód w brzuchu mamy wytwarza całą serię ruchów, dotykowo zmaga się z własnym ciałem i bodźcami, dzięki czemu zaczyna czuć, co jest jego ciałem i do niego powinno się, a co przynależy do świata zewnętrznego. Wydaje się to nierealne, ale to, że płód już w łonie matki posiada w pewnym sensie mapę własnego ciała, potwierdzają naukowcy zajmującego się zmysłem dotyku. Skoro płód, pomimo panujących ciemności w łonie matki, jest w stanie kilkakrotnie kierować palec w stronę ust i go ssać, i odnosi w tym zakresie sukces, a jest to celowy proces, to bardzo trudno nie zgodzić się, że posiada w tym swój udział w chwili obecnej świadomość i obraz własnego ciała. Oczywiście powinno się zaznaczyć, że nie jest to idealna mapa ciała, niemniej jednak dzięki aktywnościom podejmowanym po przyjściu na świat będzie się jeszcze doskonalić.

Schemat własnego ciała (somatognozja) to – jak podaje w swojej książce Martin Grunwald – fizyczne ja, to ,(…) uzewnętrzniony obraz struktury własnego organizmu. Płód <>, że posiada ciało, którego cechami charakterystycznymi są głowa, ramiona nogi itd. Świadomość własnego <> to uświadomienie sobie własnej egzystencji; coś w rodzaju pierwotnej <>, dającej pewność naszego istnienia jako pojedynczego organizmu”1. Bez schematu ciała nie jesteśmy w stanie mieć prawidłowej orientacji przestrzennej, a co za tym idzie, nie jesteśmy w stanie określać i opisywać położenia swojego ciała w stosunku do otoczenia.

Na to, jak będzie się rozwijał schemat ciała w życiu płodowym, nie do końca posiadamy wpływ, natomiast po narodzinach dziecka kategorycznie możemy się do tego przyczynić. Noszenie małego dziecka, masowanie go, otulanie, stwarzanie warunków i zachęcanie do swobodnej aktywności ruchowej będzie w tym zakresie pomocne. Poznawanie schematu własnego ciała jest ważne dla każdego człowieka i jego funkcjonowania, ale w sposób szczególny jest istotne dla ludzi niewidomych. ,Nauka schematu ciała jest pierwszym krokiem w złożonym procesie nabywania umiejętności w obszarze orientacji przestrzennej i poruszania się ludzi niewidomych”2. Poziom orientacji w schemacie swojego ciała jest ściśle zależny od doświadczeń, jakie zdobywamy w ciągu pierwszych miesięcy naszego życia.

DO CZEGO JEST NAM Niezbędny SCHEMAT CIAŁA?

Prawidłowy postęp schematu ciała umożliwia na wykonywanie szeregu precyzyjnych i bardzo złożonych czynności. Schemat ciała stwarza, że funkcjonujemy. Nie tylko potrafimy wskazać i nazwać poszczególne części naszego ciała, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które są po prawej i po lewej stronie. Schemat ciała pozwala nam również wyszukać się w przestrzeni i określać relacje przestrzenne. To także schemat ciała sprawia, że czujemy się pewnie we własnym ciele, umożliwia nam nawiązywanie i podtrzymywanie relacji międzyludzkich, wpływa na płaszczyznę społeczną i emocjonalną człowieka. Ciężko by było wykonywać nam czynności motoryczne, zwłaszcza te najbardziej precyzyjne, nie czując własnego ciała, to jest po prostu niemożliwe. Dlatego warto także na etapie wychowania przedszkolnego wspierać rozwój świadomości ciała każdego dziecka.

Dodaj komentarz